Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS)

Ano ang SARS?

Ang Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) ay isang sakit sa paghinga na dulot ng SARS-associated coronavirus (kilala bilang SARS-CoV).

Ano ang coronavirus?

Ang mga coronavirus ay isang malaking pamilya ng mga virus na nagdudulot ng sakit sa mga tao, mula sa karaniwang sipon hanggang sa malubhang sakit sa paghinga. Ang mga coronavirus ay maaari ring makahawa sa mga hayop. Ang SARS-CoV ay ang coronavirus na nagdudulot ng sakit na kilala bilang SARS. Ang SARS-CoV-2 (isang virus na katulad ng SARS-CoV) ay ang coronavirus na nagdudulot ng COVID-19.

Ano ang SARS-COV?

Ang SARS-CoV ay isang uri ng coronavirus. Ang SARS-CoV ay unang natukoy sa Asia noong 2003 at nagdulot ng isang pandaigdigang pagsiklab, na kumalat sa higit sa dalawang dosenang bansa sa North America, South America, Europe, at Asia bago ito makontrol. Sa panahon ng pagsiklab na ito, 8,096 tao ang nagkaroon ng SARS at 774 sa kanila ang namatay. Sa Estados Unidos, walong tao lamang ang nagkaroon ng SARS, kabilang ang isang residente ng Virginia. Walang naiulat na kaso ng SARS sa mundo mula noong 2004.

Sino ang nagkakasakit ng SARS?

Sa panahon ng 2003 global outbreak, maraming tao na nagkasakit ang nalantad sa virus sa mga pasilidad ng pangangalagang pangkalusugan kung saan ang isang nahawaang tao ay tumatanggap ng pangangalaga, o sa sambahayan ng isang nahawaang tao.

Paano kumakalat ang SARS-COV ?

Ang SARS-CoV ay pinakamadaling kumalat mula sa tao patungo sa tao sa pamamagitan ng malapit na pakikipag-ugnayan sa isang nahawaang tao. Kapag umubo o bumahing ang isang tao, gumagawa sila ng mga infected respiratory droplets na maaaring malanghap ng ibang tao at magkasakit. Ang virus ay maaari ding kumalat kapag ang isang tao ay humipo sa isang ibabaw o bagay na kontaminado ng mga nakakahawang droplet at pagkatapos ay hinawakan ang kanilang bibig, ilong, o (mga) mata. Posible rin na ang SARS-CoV ay maaaring kumalat sa pamamagitan ng hangin.

Ano ang mga sintomas ng SARS?

Ang mga taong nagkakasakit mula sa SARS ay kadalasang may mga sumusunod na sintomas:

Tuyong Ubo
Lagnat
Hirap sa paghinga o igsi ng paghinga
Sakit ng ulo
Sakit ng katawan
Pagkapagod
Kabilang sa mga hindi gaanong karaniwang sintomas ang pagduduwal, pagsusuka, o pagtatae

Gaano kabilis pagkatapos ng pagkakalantad lilitaw ang mga sintomas?

Karaniwang lumilitaw ang mga sintomas 2–7 araw pagkatapos ng pagkakalantad sa virus, ngunit maaaring hanggang 10 araw bago magsimula ang mga sintomas.

Paano nasuri ang SARS?

Maaaring masuri ang SARS batay sa medikal na kasaysayan na ibinibigay ng pasyente kasama ng pisikal na pagsusulit at pagsusuri sa lab. Maaaring kabilang sa mga pagsusuri ang mga pamunas ng ilong, lalamunan, at bahagi ng tumbong. Ang mga pagsusuri sa dugo ay maaari ding gawin.

Ano ang paggamot para sa SARS?

Walang tiyak na paggamot para sa SARS. Nakatuon ang pangangalagang medikal sa pagbibigay ng kaluwagan sa sintomas at kinakailangang pansuportang pangangalaga. Ang mga taong may banayad na sintomas ay maaaring gumamit ng mga gamot na hindi inireseta para sa lagnat at pampawala ng pananakit. Ang mga taong mas malala ang sakit ay maaaring kailanganing ipasok sa ospital upang makatanggap ng oxygen, mga paggamot sa paghinga, o iba pang mga therapy.

Paano maiiwasan ang SARS?

Ang isang bakuna laban sa SARS ay kasalukuyang hindi magagamit. Dapat sundin ng mga tao ang mga pangkalahatang tip sa kalusugan ng publiko upang makatulong na maiwasan ang anumang uri ng mga sakit sa paghinga:

Hugasan nang madalas ang iyong mga kamay gamit ang sabon at tubig nang hindi bababa sa 20 segundo, at tulungan ang mga bata na gawin din ito. Kung walang sabon at tubig, gumamit ng alcohol-based na hand sanitizer na naglalaman ng hindi bababa sa 60% ethanol.
Takpan ang iyong ilong at bibig ng tissue kapag umuubo o bumahin, pagkatapos ay itapon ang tissue sa basurahan. Maaari ka ring umubo o bumahing sa iyong siko at hindi sa iyong mga kamay.
Iwasang hawakan ang iyong mga mata, ilong, at bibig ng hindi naghugas ng mga kamay.
Iwasan ang malapit na pakikipag-ugnayan (tulad ng paghalik, pagbabahagi ng mga tasa, o pagbabahagi ng mga kagamitan sa pagkain) sa mga taong may sakit.
Linisin at disimpektahin ang mga ibabaw na madalas hawakan, tulad ng mga laruan at doorknob.

Ang MERS-COV ba ay pareho sa SARS-COV?

Hindi. Ang MERS-CoV at SARS-CoV ay parehong uri ng coronavirus, ngunit hindi sila pareho. Ang MERS-CoV ay nagdudulot ng sakit na Middle East Respiratory Syndrome (kilala bilang MERS) habang ang SARS-CoV ay nagdudulot ng sakit na SARS. Ang MERS ay isang sakit sa paghinga na pangunahing kumakalat mula sa mga kamelyo patungo sa mga tao. Ang MERS ay nakikita sa mga bansa kabilang ang Saudi Arabia at ang mga malapit dito. Posible ang limitadong pagkalat mula sa isang tao patungo sa isa pa, ngunit hindi karaniwan.

Paano ko malalaman ang higit pa tungkol sa SARS?

Makipag-ugnayan sa isang tagapagbigay ng pangangalagang pangkalusugan.
Makipag-ugnayan sa iyong lokal na departamento ng kalusugan. Mahahanap mo ang iyong lokal na departamento ng kalusugan sa vdh.virginia.gov/health-department-locator/.
Bisitahin ang pahina ng CDC sa SARS sa cdc.gov/orr/responses/sars.html o ang pahina ng World Health Organization sa SARS sa www.emro.who.int/health-topics/severe-acute-respiratory-syndrome/.